Nông nghiệp

Thúc đẩy liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ rau quả

Ngày 13/1, lãnh đạo Bộ NN&PTNT phối hợp Tổ điều hành Diễn đàn kết nối nông sản 970, Cục Trồng trọt, Cục Chế biến & Phát triển thị trường nông sản và Sở NN&PTNT các tỉnh, thành phố tổ chức Diễn đàn kết nối nông sản 970 phiên thứ 20 với chủ đề "Thúc đẩy liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ rau quả". 

Ảnh Chụp Màn Hình 2022 01 13 Lúc 12.58.40
Diễn đàn kết nối nông sản 970 phiên thứ 20 với chủ đề “Thúc đẩy liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ rau quả”.

Những khó khăn chung do ảnh hưởng của Covid-19 đã hạn chế việc kết nối, lưu thông, tiêu thụ giữa các địa phương, giữa người sản xuất với các nhà phân phối, doanh nghiệp chế biến và người tiêu dùng. Bên cạnh đó, vấn đề logistics, thông tin thị trường không đầy đủ cũng là một rào cản đối với hoạt động xuất khẩu rau quả nước ta.

Trong khi đó, hiện nay rau quả các loại ở các địa phương đang bước vào cao điểm thu hoạch chính vụ, vì vậy cần đẩy nhanh tiêu thụ để giải toả, giảm thiểu thiệt hại. 

Tập trung chế biến để mở rộng kênh tiêu thụ

Trong thời gian qua, hầu hết các đơn vị chỉ tập trung vào xuất khẩu các sản phẩm hoa quả ăn tươi mà không tập trung nhiều vào việc đưa các sản phẩm này vào các nhà máy chế biến để mở rộng kênh tiêu thụ.

Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam cho biết, Bộ NN&PTNT đã ban hành nhiều chính sách nhằm xây dựng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn phục vụ cho chế biến và xuất khẩu. Cụ thể, năm 2021, Bộ NN&PTNT đã triển khai thí điểm xây dựng ở 11 tỉnh các vùng nguyên liệu trái cây, cà phê, gỗ, thủy sản… để làm căn cứ nhân rộng ra cả nước trong thời gian tới theo hướng xây dựng vùng nguyên liệu lớn. Bên cạnh đó, hiện nay các nhà máy chế biến rất cần và thiếu nguyên liệu. 

“Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là xây dựng được mối liên kết giữa doanh nghiệp, HTX, người sản xuất lâu dài, bền chặt, để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm vẫn chưa được như mong muốn”, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhận định.

Ảnh Chụp Màn Hình 2022 01 13 Lúc 13.02.12
Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam phát biểu tại Diễn đàn.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng nhấn mạnh, muốn xây dựng chuỗi bền vững trong sản xuất, bảo quản, chế biến sản phẩm cần có sự chung tay vào cuộc của tất cả các thành phần từ doanh nghiệp, HTX… mới có thể đảm bảo gia tăng giá trị cho các sản phẩm. 

Bên cạnh việc xây dựng chuỗi xuất khẩu, các địa phương, vùng nguyên liệu cần hết sức quan tâm đến xây dựng chuỗi liên kết để đưa sản phẩm của mình vào các nhà máy chế biến.

Để làm được điều này, theo Thứ trưởng Nam, việc làm đầu tiên là phải chuyển biến về mặt tư duy nhận thức trong chế biến các mặt hàng nông lâm sản. Các doanh nghiệp không chỉ tập trung vào xuất khẩu thô mà quan tâm nhiều hơn đến việc đưa các sản phẩm vào chuỗi liên kết chế biến. 

Kế hoạch xuất khẩu đường biển đạt hiệu quả

Ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết hiện nay Việt Nam chủ yếu xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc qua đường bộ ở Móng Cái (Quảng Ninh), Lạng Sơn và Lào Cai. Ưu điểm của việc xuất khẩu qua đường bộ là phù hợp với số lượng nhỏ, cơ động, từ nhà vườn lên thẳng biên giới. Do vận chuyển bằng đường bộ trong thời gian gần đây bị ùn tắc nhiều nên các doanh nghiệp dần chuyển sang đường biển. Đó là tín hiệu rất mừng vì các doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm chuyển sang đường biển. 

“Tuy nhiên trong bối cảnh khó khăn chung của vận tải biển trên toàn thế giới, các chủ tàu thường ưu tiên hàng khô hơn hàng lạnh vì hàng khô giá trị cao hơn, lại không phải bảo quản nghiêm ngặt như hàng lạnh”, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết.

Ảnh Chụp Màn Hình 2022 01 13 Lúc 09.30.39
Ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho ý kiến về chuyển đổi xuất khẩu đường bộ sang đường biển.

Ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh, dù đi đường bộ, đường biển hay đường sắt, các mặt hàng của Việt Nam đều phải đáp ứng được những yêu cầu từ phía Trung Quốc. 

Đó là vấn đề về an toàn thực phẩm; kiểm dịch thực vật; truy xuất nguồn gốc (vùng trồng, cơ sở đóng gói); đóng gói, nhãn mác.

Theo đó, để có thể chuyển đổi xuất khẩu từ đường bộ sang đường biển một cách hiệu quả, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho rằng, người nông dân cũng như người tiêu dùng Việt Nam cần thay đổi tư duy, từ bỏ thói quen để tiêu thụ ổn định, giảm bớt rủi ro.

Bên cạnh đó phải thay đổi khách hàng, thiết lập lại mạng lưới bán hàng. Để mở tuyến hoặc nâng cấp tuyến hiện có đi Trung Quốc, hãng tàu cần có sự cam kết ổn định về lượng hàng.

Ông Trần Thanh Hải cho rằng các địa phương cần phát sự chủ động trong thông tin, hướng dẫn cho nông dân và thương lái để thay đổi phương thức giao dịch theo hướng bền vững, ổn định, giảm rủi ro. Đồng thời, cần kết nối từ sớm, từ xa. Quy hoạch các kho lạnh, kho mát cho nông sản.

Thay đổi nhận thức về chế biến, tiêu thụ rau quả

Cũng tại Diễn đàn, Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản đưa ra 6 vấn đề liên quan tới công tác định hướng, thay đổi nhận thức của doanh nghiệp, người dân về chế biến, tiêu thụ rau, quả. Cụ thể:

(1) Thay đổi cách tiếp cận liên quan đến chế biến nông sản bởi tính chất mùa vụ của nông sản Việt Nam. Điều này đặt ra các phương thức liên quan tới quản trị vùng trồng, dựa theo thể chế, cũng như yêu cầu chất lượng, truy xuất nguồn gốc của sản phẩm. 

(2) Quản trị chất lượng từ gốc là yếu tố then chốt. Nếu làm được, hàng hóa bị ùn tắc trong xuất khẩu có thể lập tức đưa trở lại nhà máy chế biến.

(3) Kết nối tiêu thụ nông sản bằng nhiều con đường, tiến tới tạo lập ra một hệ sinh thái tiêu thụ nông sản, ngay từ khi bắt đầu vụ gieo trồng. Bên cạnh đó, trước mỗi mùa vụ, các hiệp hội ngành hàng, nhà sản xuất, đơn vị logistics… cần bàn bạc, đưa ra chiến lược rõ ràng dựa trên những nền tảng số.

(4) Cải tổ thể chế liên quan tới chế biến, từ Luật Trồng trọt, đến mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc. Hiện Bộ NN&PTNT đã xây dựng đề án chế biến gồm 13 lĩnh vực, cũng như đề án riêng cho rau, củ quả. Các doanh nghiệp chế biến rau, quả trên toàn quốc đã được công khai.

(5) Liên kết chặt chẽ các đơn vị trong chuỗi giá trị, từ người nông dân, chính quyền địa phương. Những mô hình tốt như Đồng Giao, Nafoods… cần được tuyên truyền, nhân rộng tại nhiều địa phương.

(6) Làm thương hiệu nông sản từ gốc. Việt Nam có thể hưởng lợi từ một loạt các FTA thế hệ mới như RCEP, EVFTA… Nếu xây dựng được bài bản, Việt Nam sẽ đạt được những giá trị bền vững, và ngày một lớn mạnh.

Trần Thuỳ

Back to top button